Archive for Septembro, 2004

kiam beleco brilis/en via naiv-rida okulsuno

ĵaŭdo, Septembro 30th, 2004

Iliado

libro unua, 148-214

Kverelo inter Aĥilo kaj Agamemnono

    Minaca en rigardo, Aĥil’ al li respondis:

      ”Ho ve al mi! Senhonta kaj je profit’ avida,
150kiele ja akeo obei vin ekvolos,
      ĉu por ekmarŝi ĉu por batali kontraŭ viroj?
      Ne, fakte, pro Trojanoj luktemaj mi alvenis
      ĉi tien lukti, ili ne kontraŭ mi ja kulpas:
      ne ŝtelis ili miajn bovinojn kaj ĉevalojn,
155en Ftio fruktodona, de viroj nutristino,
      rikolton ne detruis, ĉar certe estas multaj
      malhelpoj kiel montoj kaj la sonanta maro;
      sed vin ni sekvis por ke vi ĝoju, senhontulo,
      por venĝi Menelaon kaj vin, malbela hundo,
160el Trojo; vi ne pensas ĉi tion, eĉ ne zorgas.
      Vi eĉ minacas preni donacon honorigan
      akirita pene, donis ĝin filoj de l’ Akeoj.
      Neniam mi ricevas premion kiel vian
      post kiam oni rabas al troja vilaĝeto;
165sed ĉefan parton de la perforta militado
      nur miaj manoj regas; sed ĉe la dispartigo
      vi havas la premion plej grandan, mi, kontraŭe,
      havinte malmultaĵon, revenas ŝipen laca.
      Nun iros mi al Ftio, ĉar estas ja plibone
170reveni hejmen per la ŝipoj fleksitaj, mi ne volas
      kolekti plu riĉaĵojn, de vi malhonorita”.

      Agamemnono reĝo al li, do, ekrespondis:

      ”Eĉ fuĝu se puŝatas anim’ al vi, ne mi
      pro mi vin petas resti: disponas mi aliajn
175por havi la honoron, precipe justan Zeŭson.
      El diaj reĝoj estas vi la plej malaminda,
      ĉar ŝatas vi l’ disputojn, militojn kaj batalojn,
      se vi fortegon havas, nur di’ al vi ĝin donis:
      irante hejmen ŝipe kaj kun kunuloj viaj,
180la Mirmidonojn regu: pri vi mi eĉ ne zorgas,
      pri vi kolera pensas ne mi; mi vin minacas:
      ĉar Febo Apolono de mi Ĥrizidon prenas,
      per mia ŝipo kaj kun kunuloj miaj ŝin mi
      forsendos, sed mi prenos Brizidon, bela-vangan,
185donacon vian, tenden irante: ke vi sciu
      pri kiom mi plifortas ol vi, kaj ke alia
      rifuzu samniveli al mi sin, kaj kontraŭi”.

      Parolis tiel li, kaj doloris Peleido;
      l’ anim’, en vila brusto, meditis pri du pensoj:
190ĉu preni akran glavon el la femur’, forpeli
      aliajn ĉeestantojn, mortigi Atreidon,
      aŭ senkoleregiĝi kaj sian koron bridi.
      Dum, en anim’ kaj menso, li pensis pri ĉi tio,
      li tiris grandan glavon el ing’, sed jen Athena
195el la ĉiel’: ŝin sendis diin’ blank-braka Hero,
      amante kaj zorgante egale ambaŭ kore;
      ŝi malantaŭis lin kaj lin prenis je l’ blondharoj,
      al li nur aperante: neniu ŝin ekvidis.
      Aĥilo pro l’ mirego sin turnis kaj rekonis
200Palas-Athenan, brilis teruraj la okuloj;
      komencis li paroli per la flugilaj vortoj:

      ”Filin’ de Zeŭs’ egida, pro kio vi revenis?
      Ĉu por arogantecon Agamemnonan vidi?
      Sed mi al vi diras nun, kaj tio realiĝos:
205pro sia perfortemo, li perdos baldaŭ l’ vivon”.

      Respondis lin Athena, diin’ lazurokula:

      ”Se vi obeas min, por vin kvietigi venis
      mi el ĉiel’: min sendis diin’ blankbraka Hero,
      amante kaj zorgante egale ambaŭ kore.
210Sed nu, kverelon lasu, kaj glavon ne eltiru:
      per vortoj lin insultu, certege via-plaĉe.
      Al vi mi diras fakte, ke tio realiĝos:
      vi havos iam luksaj trioble la donacoj
      pro ĉi aroganteco: vin bridu, kaj obeu”.

van gogh

merkredo, Septembro 29th, 2004

stela nokto

Alkaje #1

mardo, Septembro 28th, 2004

?i estas tiel dista sed ama ke
ne povas mi paroli pri ?i sen flam’
en koro kaj larmaokule
grekan poemon reciti ame.

Knabin’ hungara, rido i?inta Muz’
poeta, vere dol?a kaj ?arma in’
vi poetino de la sentoj,
?u vi a?skultas ?i kanton mian?

Mi estas sola anta? l’ decida cel’:
ja estas malfacile amadi vin
dum ?io fluas preter vivo
kiam la luno ka?i?as nokte.

Unua poemo skribita la? alkaja strofo, kiam mi kredis ami hungarinon.

Morto de Demosteno

lundo, Septembro 27th, 2004

Tiele dirante, li eniris la templon, kaj prenante rulon kiel se li intencis skribi, alproksimigis la kalamon al la buŝo kaj mordetis ĝin, kiel li kutimis fari kiam li pensis kaj kiam li skribis, restis absorbita dum iom da tempo, kaj klinis la kapon kovrante ĝin per tuniko.

La gardistoj, starantaj sur la sojlo, lin mokis, akuzante lin malbrava kaj moknomante lin virinemulo; Arĥias1 alproksimiĝis kaj ordonis al li, ke li leviĝu, kaj ripetante la samajn parolojn, insistis ree pri la promesoj de repaciĝo kun Antipatro2. Demosteno3, kovrante sin, komprenis ke la veneno eniris la sang-cirkuladon kaj ke li estis mortonta, malkovriĝis laŭ la vizaĝo kaj turnante sin al Arĥias, diris:

“Jam estas tempo, en kiu vi alprenu la maskon tragikan de Kreono4 kaj ĵetu ĉi tiun mian korpon sensepulte. Mi, ho kara Pozidono5, eliras ankoraŭ viva el la templo: male, Antipatro kaj la Makedonoj ne lasis pura la sanktan lokon de via sanktejo”

Post tio, li petis, ke oni tenu lin, ĉar li ja estis turmentata de tremo kaj ŝanceliĝis, kaj dum li antaueniris, li alproksimiĝis al la altaro, terenfalis kaj per ĝemo, li mortis.

Notoj

1 leŭtenanto de Antipatro.

2 makedona generalo kiu vivis en 397-319 a.K. Dum la orientaj kampanjoj de la reĝo Aleksandro la Granda (334-323 a.K.), Antipatro estis la regento de Aleksandro en Makedonio kaj en konkerita Grekio.

3 la plej fama inter la oratoroj helenaj, ĉefe ĉar li fiere kontraŭis makedonan reĝon Filipo la 2an en 351-338 a.K.

4 bofrato de Edipo, en la tragedio de Sofoklo “Antigono”.

5 helena dio de la maro.

Apud la Sava rivero

ĵaŭdo, Septembro 23rd, 2004


Apud la Sava rivero
de Marjorie Boulton

Ruliĝas branĉoj sur la akvo densa,
Frakasitaĵoj svarmas kaj baraktas
En la turniĝoj brunaj de l’ rivero,
En akvofluo brua kaj senmensa;
La akvoj turmentiĝas kaj kompaktas,
Malpuraj akovj de la mezsomero.

Ho, Sava senripoza, Sava muĝa!
Vi portas rompitaĵojn al la maro
Kaj vi tordiĝas kvazaŭ pro angoro.
Ho, Sava, vi tro ofte fluis ruĝa
Pro iu dogmo, iu formularo,
Aŭ fluis sanga pro sensenta oro.

Rivero, bruna pro tordita grundo,
Kadavroplena dum la mondmilito!
Ŝvelintaj svarmis korpoj iam homaj;
Ĉe via bordo sidis granda hundo
Kaj pro senkulpa hunda apetito
Manĝis la karnon de la jam sennomaj.

La hundon decaj homoj do mortpafis.
Ho, akvoj ruĝaj, sangoflua Sava!
Ĉar homomanĝo estas nenatura…
Sed ili sian celon tre maltrafis
Ĉar kiu krimo estas ja pli grava,
Manĝi aŭ murdi, kiu pli malpura?

Martir-rivero, sangrivero, Sava!
Frakasitaĵojn de la historio
Vi forportadis brue dum jarcentoj,
Sur tiu tajdo trista, bruna-flava,
De tiu lando, sanga arterio,
Kaj ĉiam kolerega sub la ventoj.

(Zagreb, aŭgusto 1953)

el la unua al la kvina

ĵaŭdo, Septembro 23rd, 2004

Ĉefaj Maksimoj de Epikuro

139
I Tiu, kiu estas beata kaj nemortema, ne havas nek havigas al aliaj homoj penojn; tiele, tiu ne estas facile koleriĝema kaj indulgema. Tiuj ĉi aferoj estas tipaj de feblulo.

II Nenio estas por ni la morto; ĉar ĉio, kio estas dissolvita, estas nesensiva, kaj tio, kio estas nesensiva, estas nenio por ni.

III La plejalta pinto de la plezuroj estas la depreno de ĉiu doloro. Kaj ĉie ajn estas plezuro, kaj dum la tuta tempo en kiu ĝi daŭras estas nek doloro korpo nek spirita nek ambaŭa.

IV La korpa doloro ne daŭras, sed maksimume ĝi restas la minimuman tempon, kaj tio kio apenaŭ superas la korpan plezuron ne daŭras multajn tagojn; male, la longdaŭraj malsanoj donas al la korpo pli plezuron ol doloron.

V Oni ne povas vivi feliĉe se oni ne travivas vivon saĝan, belan kaj justan, nek travivi vivon saĝan, belan kaj justan sen vivi feliĉe. Tiu, al kiu mankas tion, ne povas vivi feliĉa.

Hodiaŭ en lernejo

mardo, Septembro 21st, 2004

Nu, jes… mi iras ĉiun tagon (krom dimanĉon) lernejen kaj estas la ĉiama lerneja vivo: profesoroj venas, parolas, alparolas, demandas, respondas kaj (jes ja… bedaŭrinde sed ende…) donas hejmtaskojn. Sed mi tute ne volas paroli pri tio! Ja ĉiuj (eĉ tiuj kiuj forgesis, ke ankaŭ ili iris lernejen!) scias ke oni donas hejmtaskojn.
Mi volas diri, ke vizitante la lastan jaron en la supera lernejo (t.n. Klasika Liceo) mi lernas vere multon. Kaj ne de la lernejaj temoj kiuj sufiĉe tedis min ĝis ke mi atingis jam ekde 8 jaroj altegan pinton de Monto Enuo, ne! ne pri tio mi volas paroli. Mi volas paroli pri temoj diskutitaj en la ĉambro, en kiuj estas profesoro (riĉa je sperto kaj/aŭ kono) kaj ni lernantoj (malriĉaj je sperto, emaj al kono). Hodiaŭ ni parolis kun la profesoro pri ĥemio, biologio kaj astronomia geografio. Estas vere interese kaj ĝue paroli kun li, ĉefe kiam ĉeestas tiuj kiuj ne ŝatas kion li pensas ;-). Post kiam li sidiĝis, li tuj turnis al ni dirante:
”Ĉu vi vidis la poentojn de viaj eks-kamaradoj?”
Nu, li celis la poentojn atingitaj de la ĵusaj diplomitoj kiuj provis eniri la fakultaton de medicino.
“Bedaŭrinde malmultaj sukcesis. Kaj tio estas ankaŭ mia malvenko….” kompreneble >;-).
Kaj eĉ pli komprenebla estas la fakto ke sukcesis nur tiuj kiuj havis kun li 9 (el 10). La aliaj, 7-uloj, ne sukcesis.
“Sed profesoro… la noto ne povas laŭvere diri se iu studas aŭ ne…”
“Sur tion, ne pluvas! – (italega esprim-maniero por diri: tio certas kiel IS dum jarfino!) – eĉ tiuj demandaroj ne diras se iu studas aŭ ne. La fakto estas, ke mi vidas ĉiam tiun aferon [la poentoj de la ĵusaj diplomitoj] por taksi min mem kaj mian instru-metodon. Kaj mi povas fierete aserti, ke nur lastjare mi falis. Kaj mi ne povas kaŝi mian etan melankonio pri tio…”
Ĉu la homo estas mezuro de ĉio? Mi kredas ke ne…. kiomaj homaj vivoj estas vivo de la Naturo? Unu afero veras: la veron ni homoj ne havas. Kaj ni devas lerni tion uzante kion ni ricevas de la aliaj homoj.
Baldaŭ mi foriros por doni etajn konsilojn al amikoj (pli junaj) pri kiel traduki bone el la latina. Bonŝance, ke ili ne studas la grekan malkiel mi… :-(